Bonechurch

പ്രാഗ്: മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾ സാധാരണയായി മനുഷ്യരിൽ ഭയവും ദുഃഖവുമാണ് നിറയ്ക്കാറുള്ളത്. എന്നാൽ എഴുപതിനായിരത്തോളം മനുഷ്യരുടെ അസ്ഥികൂടങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിമനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച ഒരു ദേവാലയം ഇന്നും ലോക സഞ്ചാരികളെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് യൂറോപ്പിലുണ്ട്. ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിൻ്റെ തലസ്ഥാനമായ പ്രാഗിൽ നിന്നും ഒരു മണിക്കൂർ യാത്ര ചെയ്താൽ എത്തുന്ന കുത്നാ ഹോര (Kutná Hora) എന്ന ചരിത്ര നഗരത്തിലെ സെഡ്‌ലെക് ഓസ്വുറി (Sedlec Ossuary) എന്ന റോമൻ കാത്തലിക് ചാപ്പലാണിത്. ആഗോളതലത്തിൽ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത് 'ബോൺ ചർച്ച്' (Bone Church) അല്ലെങ്കിൽ അസ്ഥികൂട ദേവാലയം എന്നാണ്.

തൂണുകളും വിളക്കുകളും കുടുംബമുദ്രകളും ചുവരിലെ അലങ്കാരങ്ങളും വരെ മനുഷ്യൻ്റെ അസ്ഥികൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഈ വിചിത്ര ലോകത്തിൻ്റെ ചരിത്രവും വിശേഷങ്ങളും ഏറെ കൗതുകമുണർത്തുന്നതാണ്.

വിശുദ്ധ മണ്ണും കൂട്ടക്കുരുതികളും: ചരിത്രം വഴിമാറിയപ്പോൾ

പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് ഈ കഥയുടെ തുടക്കം. 1278-ൽ ഈ പ്രദേശത്തെ ബഹീമിയൻ മൊണാസ്ട്രിയിലെ പ്രധാന പുരോഹിതനായിരുന്ന ഹെൻറി രാജാവിൻ്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ജെറുസലേം സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. തിരിച്ചുവരുമ്പോൾ യേശുക്രിസ്തുവിനെ ക്രൂശിച്ച ഗോൽഗോഥായിൽ (Calvary) നിന്നുള്ള ഒരു പിടി വിശുദ്ധ മണ്ണ് അദ്ദേഹം കൊണ്ടുവരികയും അത് ഇവിടുത്തെ സെമിത്തേരിയിൽ വിതറുകയും ചെയ്തു. അതോടെ, ഈ മണ്ണിൽ അടക്കം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് വലിയൊരു പുണ്യമായി ജനങ്ങൾ കരുതിത്തുടങ്ങി. യൂറോപ്പിൻ്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രഭുക്കന്മാരും സമ്പന്നരും തങ്ങളുടെ അന്ത്യവിശ്രമത്തിനായി ഈ കൊച്ചു സെമിത്തേരി തിരഞ്ഞെടുത്തു.

എന്നാൽ പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യൂറോപ്പിനെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ 'ബ്ലാക്ക് ഡെത്ത്' എന്ന പ്ലേഗ് മഹാമാരിയും, തുടർന്നുണ്ടായ ഹുസ്സൈറ്റ് യുദ്ധങ്ങളും (Hussite Wars) ആയിരക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവനെടുത്തു. കുറഞ്ഞ കാലയളവിനുള്ളിൽ പതിനായിരക്കണക്കിന് മൃതദേഹങ്ങൾ എത്തിയതോടെ സെമിത്തേരിയിൽ സ്ഥലമില്ലാതായി. തുടർന്ന്, പഴയ കല്ലറകളിൽ നിന്ന് അസ്ഥികൾ പുറത്തെടുത്ത് പള്ളിയുടെ താഴത്തെ നിലയിലുള്ള ഭൂഗർഭ അറയിലേക്ക് (Ossuary) മാറ്റാൻ തുടങ്ങി. അന്ധനായ ഒരു സിസ്റ്റേഴ്സ്യൻ സന്യാസിയാണ് ആദ്യമായി ഈ അസ്ഥികൾ വൃത്തിയായി പിരമിഡ് രൂപത്തിൽ അടുക്കിവെക്കാൻ തുടങ്ങിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം.

അസ്ഥികൾ കൊണ്ടൊരു അദ്ഭുത കലാലയം

വർഷങ്ങളോളം അസ്ഥികളുടെ ഒരു വലിയ കൂമ്പാരമായി കിടന്ന ഈ ഭൂഗർഭ അറയ്ക്ക് ഇന്നത്തെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന രൂപം നൽകിയത് ഫ്രാൻസിഷെക് റിന്റ് (František Rint) എന്ന പ്രാദേശിക മരപ്പണിക്കാരനാണ്. 1870-ൽ ഈ പ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്ന ഷാറ്റ്സൻബർഗ് (Schwarzenberg) പ്രഭുകുടുംബം ഈ അസ്ഥികൾ മാന്യവും മനോഹരവുമായ രീതിയിൽ ക്രമീകരിക്കാൻ ഇദ്ദേഹത്തെ ചുമതലപ്പെടുത്തി.

റിന്റ് ആ അസ്ഥിക്കൂമ്പാരത്തെ മനോഹരമായ ഒരു കലാരൂപമാക്കി മാറ്റി. ക്ലോറിനേറ്റഡ് ലൈം ഉപയോഗിച്ച് അസ്ഥികൾ പൂർണ്ണമായും വെളുപ്പിച്ചെടുത്ത ശേഷമാണ് അദ്ദേഹം നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചത്.

മനുഷ്യശരീരത്തിലെ എല്ലാ അസ്ഥികളുമുള്ള വിളക്ക്:

ഈ ചാപ്പലിൻ്റെ മധ്യത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഭീമാകാരമായ കൊട്ടാരവിളക്ക് (Chandelier) ആണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ആകർഷണം. മനുഷ്യ ശരീരത്തിലുള്ള 206 തരം അസ്ഥികളും കുറഞ്ഞത് ഒന്നെങ്കിലും ഈ വിളക്കിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ഇതിൻ്റെ മുകളിൽ തലയോട്ടികൾ നിരത്തി മെഴുകുതിരികൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രഭുകുടുംബത്തിൻ്റെ മുദ്ര: ഷാറ്റ്സൻബർഗ് കുടുംബത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക മുദ്ര (Coat of Arms) പൂർണ്ണമായും അസ്ഥികൾ കൊണ്ടാണ് റിന്റ് പുനർനിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഒരു ചരിത്രപ്രധാനമായ യുദ്ധവിജയത്തിൻ്റെ സ്മരണയ്ക്കായി, ഒരു തുർക്കി പടയാളിയുടെ തലയോട്ടിയിൽ കാക്ക കൊത്തുന്ന ദൃശ്യം പോലും മനുഷ്യ അസ്ഥികൾ കൊണ്ട് ഇതിൽ അതിശയിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൊത്തിയെടുത്തിട്ടുണ്ട്.

അസ്ഥികളിൽ തീർത്ത ഒപ്പ്: പള്ളിയുടെ ചുവരുകളിൽ ഒന്നിൽ ഈ അത്ഭുത കലാകാരൻ തൻ്റെ പേര് എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്നതും മനുഷ്യൻ്റെ ചെറിയ കൈകാലുകളുടെ അസ്ഥികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്!

'മെമെന്റോ മോറി' (Memento Mori): ഓർക്കുക, നീയും ഒരുനാൾ മരിക്കും
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ ഭീതിജനകമായി തോന്നാമെങ്കിലും, ഈ ദേവാലയം മുന്നോട്ട് വെയ്ക്കുന്നത് ആഴമേറിയ ഒരു ക്രിസ്തീയ തത്ത്വചിന്തയാണ്. ലത്തീൻ ഭാഷയിലെ 'മെമെന്റോ മോറി' (Memento Mori) അഥവാ 'നീയും ഒരുനാൾ മരിക്കും എന്ന് ഓർക്കുക' എന്ന ആശയമാണ് ഈ ദേവാലയത്തിൻ്റെ അടിത്തറ. മരണത്തിന് മുന്നിൽ രാജാവെന്നോ പ്രജയെന്നോ ഭേദമില്ലെന്നും, ഭൗതികമായ ഈ ശരീരം ഒരുനാൾ മണ്ണടിയുമെന്നും, ദൈവത്തിന് മുന്നിൽ എല്ലാ ആത്മാക്കളും തുല്യരാണെന്നും ഈ നിശബ്ദ അസ്ഥികൂടങ്ങൾ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് മനുഷ്യനെ ഭയപ്പെടുത്താനല്ല, മറിച്ച് ജീവിതത്തിൻ്റെ നശ്വരതയെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരാക്കാനാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.

പള്ളിക്കുള്ളിൽ കയറിയാൽ ഭയം മാറിനിൽക്കുന്ന ഒരുതരം ശാന്തതയാണ് അനുഭവപ്പെടുകയെന്ന് ഇവിടെയെത്തുന്ന സഞ്ചാരികൾ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഇന്ന് യുനെസ്കോയുടെ (UNESCO) ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ചിട്ടുള്ള കുത്നാ ഹോരയിലെ ഈ അസ്ഥികൂട ദേവാലയം, ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വിചിത്രവും എന്നാൽ അത്രമേൽ ചിന്തിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഒരു ചരിത്രസ്മാരകമായി നിലകൊള്ളുന്നു.